Een kookeiland geldt als de moderne luxe. Iets voor wie ruimte over heeft, uit een woonprogramma, de kers op de verbouwing. Dat beeld klopt niet. Het eiland is juist de oudste vorm die er is, en de keuken die de meeste mensen nu hebben is de uitvinding.
De uitvinding die de kok apart zette
Ga een eeuw terug en je vindt in vrijwel elk huis een tafel midden in de ruimte. Daar werd deeg gekneed, groente geschoond, gegeten, huiswerk gemaakt en geruzied. Werken en samenzijn gebeurden op hetzelfde meubel.
Dat veranderde in 1926. De Weense architect Margarete Schütte-Lihotzky ontwierp voor de Frankfurtse woningbouw een keuken die in duizenden woningen werd ingebouwd. Alles langs de wand, alles op loopafstand, geen overbodige stap. Briljant bedacht en enorm invloedrijk, want vrijwel elke keuken sindsdien volgt dat principe.
Er zat alleen een aanname onder. De keuken was een werkruimte voor één persoon, en die persoon hoorde daar alleen te staan. De tafel in het midden moest weg, want die kostte ruimte en leverde geen efficiëntie op.
Het eiland brengt de tafel terug
Zo bekeken is een eiland geen toevoeging maar een correctie. Je zet het meubel terug waar het ooit stond, alleen nu met een spoelbak of kookplaat erin en met lades eronder.
Dat verklaart ook waarom het zo goed samengaat met een huiselijke, landelijke inrichting, terwijl je zou verwachten dat die twee vloeken. Bij de landelijke keukens met een kookeiland zie je precies dat effect. De paneelfronten en het hout geven de warmte van een oude boerderijkeuken, en het eiland geeft je de plek terug waar iedereen omheen gaat staan met een glas in de hand.
Praktisch levert het bovendien werkoppervlak op, bergruimte in diepe lades en met een paar krukken een extra eettafel. Maar dat is niet waarom mensen er verliefd op worden. Ze worden er verliefd op omdat je met je gezicht naar de kamer staat in plaats van naar een muur.
Kleur is het onderdeel dat bijna niemand durft
Er is één plek waar de moed het vaakst ophoudt, en dat is het kleurenpalet. Wit, grijs, antraciet, misschien een houttint. Veel fabrikanten bieden ook nauwelijks meer dan dat.
Zonde, want juist in een huiselijk interieur doet kleur enorm veel. Een diepblauw paneelfront met een wit stenen blad erop tilt een ruimte in één klap uit het standaardregister. Bij Ballerina keukens uit Rödinghausen kun je bijvoorbeeld putten uit de complete RAL- en Sikkens-waaier. Dat zijn ruim vierduizend tinten, naast de standaard- en trendkleuren die er al zijn. Dat is hetzelfde systeem waar je je muren mee kiest, dus je kunt fronten en wanden voor het eerst echt op elkaar afstemmen.
Durf je dat niet in één keer, kies dan één element. Alleen het eiland in kleur en de rest neutraal werkt vrijwel altijd, en het is precies het meubel dat die aandacht aankan.
Wat een vitrinekast met een ruimte doet
Nog een detail uit de oude boerderijkeuken dat aan een comeback bezig is. De vitrinekast, waarin je servies, glaswerk en dat ene erfstuk van je oma zichtbaar bewaart.
Gesloten kasten zijn praktischer, dat is waar. Maar een ruimte met alleen dichte fronten voelt als een showmodel. Eén verlichte kast met glas erin maakt er een plek van waar mensen wonen. Zet hem desnoods vrijstaand tussen de keuken en de zithoek, dan werkt hij meteen als scheiding tussen de twee.
Loop vanavond eens door je eigen keuken en let op één ding. Sta je met je rug naar de kamer terwijl je kookt? Dan weet je welk probleem je aan het oplossen bent.
