De jaren negentig staan bekend als een tijdperk van opvallende mode, opkomende technologie en memorabele subculturen. Van de opkomst van het internet tot bizarre rages in de supermarkt: er gebeurde van alles. Hieronder lees je over tien typische jaren 90 trends die de sfeer van dit decennium perfect vangen.
1. Grunge mode en Nirvana-invloed
Een van de meest herkenbare stromingen in de jaren 90 was de grunge. Sterk beïnvloed door bands als Nirvana en Pearl Jam. De bijbehorende mode was een uiting van anti-establishment. Alles moest nonchalant en comfortabel zijn. Denk aan oversized flanellen overhemden, gescheurde spijkerbroeken en een paar stevige Dr. Martens onder de outfit. Kurt Cobain werd het boegbeeld van deze stijl, met zijn slordige blonde haren en bandshirts. De kernboodschap? Niet te veel je best doen, want dat paste niet bij de hang naar een rauwe, ongepolijste look.
Wat begon als een muziekstroming in Seattle, waaide over naar Europa en sloeg ook in Nederland stevig aan. Tieners voelden zich aangesproken door het nukkige en melancholische imago van de grunge. Ze ruilden hun nette kleren in voor tweedehands spijkerjassen en slobbertruien. Een belangrijk element was dat kleding er versleten mocht uitzien. Het hoorde bij de do-it-yourself mentaliteit van die periode.
2. Rave en gabbercultuur
De jaren 90 zagen een bloeiende ravecultuur. Met house- en technofeesten waar felle neonkleuren en psychedelische visuals de boventoon voerden. In Nederland ontwikkelde zich een extremere variant: gabber. Jongeren met opgeschoren kapsels. Met Nike Air Max aan de voeten en Australian trainingspakken dansen op keiharde hardcorebeats van dj’s als Paul Elstak en Neophyte.
Het dansen ging gepaard met het fanatiek stampen in grote sportzalen of oude fabriekshallen. Vooral in Rotterdam, de bakermat van gabber, was de subcultuur niet te missen. De look bestond uit kale hoofden bij de mannen, of paardenstaart plus opgeschoren zijkanten bij de vrouwen. En de uniformiteit werd versterkt door het dragen van matching trainingspakken. Gabber werd zo’n eigen “community” waar het niet alleen om de muziek draaide. Maar ook om saamhorigheid en een duidelijke eigen stijl.
3. Spice Girls, Girl Power en plateauzolen
De jaren 90 waren zeker niet alleen duister en underground. Een flinke tegenhanger vond je in de popcultuur. Met de Spice Girls aan kop werd een uitbundig “girl power”-gevoel de wereld in geslingerd. Hun nummers waren aanstekelijk, en elk bandlid had een uitgesproken persoonlijkheid (van “Sporty” tot “Scary”). Deze girlpower-attitude sloeg aan bij jonge vrouwen en meisjes die zich gesterkt voelden in een tot dan toe mannelijke popwereld.
Op modegebied zag je bij de Spice Girls plateauzolen en Buffalo-sneakers met absurde hoogtes. Veel meiden kopieerden dit in extreme vorm; hoe hoger de zool, hoe hipper. De felle kleuren, crop tops en glitteraccenten maakten het geheel tot een waar spektakel. Of je nu fan was van Geri Halliwell in een Britse-vlag-jurk of Emma Bunton met schattige staartjes. De Spice Girls lieten een blijvende stempel achter op de jaren 90.
4. Fanny packs (heuptasjes)
Misschien werden ze ooit belachelijk gemaakt, maar fanny packs waren het summum van praktisch en cool in de jaren 90. Of je nu naar een festival ging, op de rommelmarkt stond of gewoon door de stad liep. Een heuptasje (strak om de middel of schuin over de schouder) kon niet ontbreken. Het handige was dat je je handen vrij had en je belangrijkste spulletjes (sleutels, geld, tamagotchi) veilig bij je droeg.
Deze tasjes kwamen vaak in felle neonkleuren of met opvallende prints. De laatste jaren zijn fanny packs opnieuw populair geworden onder hippe jongeren en festivalgangers. Maar ooit was het dus gewoon een product van de jaren 90. Toen mode en functie elkaar ontmoetten in een klein, ritsbaar tasje.
5. Nokia 3310 met het spelletje Snake
Tijdens de jaren 90 veranderde de mobiele telefoon van luxe gadget in een haalbaar speeltje voor tieners. Nokia bracht talloze modellen uit, maar de 3310 is waarschijnlijk het meest legendarisch. De batterij ging gerust een week mee, en als hij uit je broekzak op de grond viel, was het toestel nog steeds heel.
Een groot deel van de nostalgie rondom de Nokia 3310 draait om het spelletje Snake. Urenlang probeerde je een zo hoog mogelijke score te halen, terwijl je slang langer en langer werd. Het was verslavend in zijn eenvoud. De ringtones waren monotoon, sms’jes kostten vaak een dubbeltje per stuk, maar dat deerde niemand. Met een Nokia in je hand was je helemaal het heertje (of dametje) in de klas.
6. Tamagotchi
Tamagotchi’s waren kleine digitale eitjes waarin een virtueel beestje leefde. Als trotse “eigenaar” moest je zorgen dat het diertje op tijd at, sliep en genoeg aandacht kreeg. Vergat je dat? Dan stierf het digitale beestje simpelweg op het kleine lcd-scherm. Voor schoolkinderen kon een pauze niet voorbijgaan zonder even het Tamagotchi te checken.
Het fenomeen sloeg razendsnel aan. Klassen zaten vol piepende en bliepende eieren, tot grote ergernis van leraren. Toch kon vrijwel niemand aan de hype ontsnappen. Zelfs wie geen Tamagotchi had, kende iemand die er een meedroeg in z’n heuptasje. Het idee van een digitaal huisdier was vernieuwend. Het toonde hoe de technologie langzaam een plek kreeg in het dagelijkse leven.
7. Flippo’s, Pokémon kaarten en verzamelwoede
Snoepen werd in de jaren 90 extra spannend door Flippo’s, die je vond in zakken Smiths chips. De schijfjes karton met gekke tekeningen erop kon je verzamelen, ruilen en in speciale mappen stoppen. Sommige flippo’s waren zeldzamer dan andere, en er ontstonden ware ruilbeurzen op de schoolpleinen.
Net toen flippo’s wat aan populariteit inboetten, kwamen Pokémon-kaarten om de hoek kijken. De verzamelwoede ging onverminderd door. Plotseling was iedereen op zoek naar die ene zeldzame Charizard of Pikachu. Ook hier kon je ruilen en verhandelen, en je hoorde bij “the cool kids” als jouw verzameling kaarten echt indrukwekkend was. De jaren 90 kenmerkten zich dan ook door een eindeloze cyclus van spelletjes en rages. Een waar de verzamelcultuur een rode draad vormde.
8. MSN Messenger, ICQ en de opkomst van het internet
De eerste personal computers bestond al in de jaren 80. De computer brak echter pas echt door in de huiskamer in de jaren 90. Internet werd gemeengoed. Voor veel jongeren was MSN Messenger hét middel om ’s avonds contact te houden met vrienden. Nudges, emoticons en ellenlange gesprekken in chatsessies waren vaste prik.
Het duurde soms even om in te bellen via een krakend modem. Maar eenmaal online voelde je je verbonden met de hele wereld. Bovendien maakte deze internetgolf het mogelijk om via Napster muziek te downloaden, die je daarna op CD brandde. Ook dat was iets waarbij de ouders zich afvroegen hoe legaal het precies was.
9. Cd’s branden en mixtapes maken
In de jaren 90 kende bijna iedereen iemand die handig was in het branden van cd’s. Met Napster, LimeWire en andereprogramma’s kon je liedjes vinden en downloaden. Vervolgens stelde je je eigen compilaties samen. De titels van die cd’s varieerden van “Summer Hits ’99” tot “Rock Vol. 1.” Het branden van cd’s was een creatief proces. Je koos niet alleen de nummers, maar maakte ook een eigen hoesje.
Voor de iets oudere generaties waren er de klassieke cassettemixtapes. Je zat op zaterdagmiddag met je radiootje klaar om nét op tijd op record te drukken als je favoriete nummer voorbijkwam. De digitalisering van muziek begon, maar was nog lang niet zo ver als nu.
10. Tv-shows: Friends, Fresh Prince en Telekids
Tenslotte was geen enkel decennium zo bepalend voor de tv-cultuur als de jaren 90. De sitcom Friends werd een wereldwijd fenomeen. Menig kijker raakte geïnspireerd door Rachel’s kapsel en de humoristische avonturen van de zes New Yorkers. The Fresh Prince of Bel-Air met Will Smith gaf een geheel eigen draai aan de sitcom. Vol hiphopinvloeden en onnavolgbare dansmoves.
In Nederland zelf was er op zaterdagochtend Telekids. Een bonte verzameling spelletjes, tekenfilms en interactie met jonge kijkers. Denk aan Carlo Boszhard en Irene Moors die de boel op stelten zetten. Ook tekenfilmseries als Dragon Ball Z en Pokémon kregen een vaste plek in het programma. Voor veel kinderen was Telekids een wekelijks hoogtepunt, waarbij je je pyjama en een bakje chips paraat had.
Zo ontstond er in de jaren 90 een cultuur vol extreme muziekgenres, opvallende modetrends en de eerste stappen in de digitale revolutie.
